گونه شناسی اوصاف حضرت علی علیه السلام در شعر فارسی - قسمت سوم

گونه شناسی اوصاف حضرت علی علیه السلام در شعر فارسی - قسمت سوم

محمدرضا صرفی

قسمت نخست

قسمت دوم

جوانمردی:

مروت و جوانمردی آن حضرت، ارتباطی ناگسستنی با شجاعت ایشان دارد. درواقع، آنچه شجاعت ایشان را برتر از شجاعت تمام شجاعان قرار داده است، بهره داشتن آن حضرت از گذشت و جوانمردی است که جلوه‌های آن را می‌توان به هنگام دست یافتن به دشمنی سرسخت چون عمروبن عبدود و حتی به هنگام مجازات کسی مشاهده کرد که به زندگی شکوهمند ایشان پایان داد.

مولانا درک مروت حضرت علی(ع) را برای بشر دسترسی‌ناپذیر می‌داند و می‌گوید:

در شجاعت شیر ربانیستی                           در مروت خود که داند کیستی

(مولوی 1365: ج 1، ص 229)

سعدی حضرت را دیباچۀ مروت معرفی می‌کند:

دیباچۀ مروت و دیوان معرفت                    لشکرکش فتوت و سردار اتقیا

(سعدی 1365: ص 702)

و خواجو حضرت را گوهر جام فتوت می‌داند:

معنی درس الهی خاتم دست کرم               گوهر جام فتوت روح شخص لافتی

(خواجو 1369: ص 134)

و شاه نعمت‌الله برای وصف مروت آن حضرت از مرد مردان بهره می‌گیرد:

مرد مردانه شاه مردان علی                            در همه حال مرد مردان است

(شاه نعمت‌الله ولی 1370: ص 6)

به علاوه، مصداق عینی مروت او را، مولانا در برخورد بزرگوارانه‌اش با عمروبن عبدود پس از پیروزی بر وی دانسته است و شهریار در برخورد آن حضرت با ابن ملجم:

به جز از علی که گوید به پسر که قاتل من           چو اسیر توست اکنون به اسیر کن مدارا

(شهریار 1370: ص 98)

شاعران پارسی‌گو اغلب از عبارت «لافتی الا علی لاسیف الا ذوالفقار» به عنوان نماد مروت آن حضرت یاد کرده‌اند و ترکیب‌های گوناگونی با آن ساخته‌اند، از جمله:

لافتی الا علیش از مصطفاست                         وز خداوند جهانش هل آتی ست

از دو دستش لافتی آمد پدید                          وز سه قرصش هل آتی آمد پدید

(عطار 1373: ص 35)

مهر او از آسمان لافتی الا علی                          تیغ او از گوهر لاسیف الا ذوالفقار

(خواجو 1369: ص 133)

لافتی الا علی لاسیف الا ذوالفقار                        این سخن را از سر صدق و صفا باید زدن

(شاه نعمت‌الله ولی 1370: ص 27)

آفتاب آسمان لافتی                                       نور رب العالمین یعنی علی

(ص 32)

همایون روز نوروز است امروز و به فیروزی       بر اورنگ خلافت کرده شاه لافتی مأوا

(هاتف اصفهانی 1375: ص 58)

ولایت:

در شعر فارسی مقام ولایت به علی(ع) تخصیص یافته است و پیوسته آن حضرت را به صفت ولایت وصف کرده‌اند:

ختم شد بر تو ولایت چون نبوت بر رسول          شیر یزدان ابن عم مصطفی جفت بتول

(سلمان ساوجی 1367: ص 326)

سرو بستان امامت، دُرّ دریای هدی                   شمع ایوان ولایت، نور چشم اولیا

(خواجو 1369: ص 134)

هر قطرهای ز فیض محیط ولایتش                  صد چشمه حباب و دو صد حوض کوثر است

(شاه نعمت‌الله ولی 1370: ص 5)

ولی حضرت عزت، قسیم دوزخ و جنت             قوام مذهب و ملت، نظام‌الدین والدنیا

(هاتف اصفهانی 1375: ص 59)

ولی ایزد یکتا که به پیش در او                         آسمان همچو غلامان رهی پشت دوتاست

(بهار 1368: ص 57)

در شعر فارسی هرجا که علی(ع) را با صفت شاه و پادشاه وصف نموده‌اند، با توجه به معنای نمادین شاه، به ولایت ایشان اشاره کرده‌اند:

و آن ندانم هیچ کس را از نبی چون بگذری        جز علی مرتضی را پادشاه اولیا

(ابن یمین فریومدی 1363: ص 11)

تویی آن‌که تکیه سلطنت زده‌ای به تخت مؤیدی       به فراز فرق مبارکت شده نصب تاج مخلدی

ز شکوه شأن تو بر ملأ، جلوات عِزّ و ممجدی          متصرف آمده در یدت ملکوت دولت سرمدی

تو نه آن شهی که ز سلطنت بود اعتزال تو یا علی

(فؤاد کرمانی: ص 88)

شاه مردان چون خلیل‌الله به صورت بت‌شکن            شیر یزدان از رسول‌الله به معنی یادگار

(خواجو 1369: ص 133)

شاه مردان پادشاه ملک دین                                سرور خلد برین یعنی علی

(شاه نعمت‌الله ولی 1370: ص 32)

شهنشاه غضنفر فر، پلنگ‌آویز اژدر در                       امیرالمؤمنین حیدر علی عالی والا

(هاتف اصفهانی 1375: ص 58)

به‌علاوه، آن‌‌جا که حافظ از امیرالمؤمنین با عنوان شحنۀ نجف یاد می‌کند نیز ممکن است اشاره به مقام ولایت ایشان داشته باشد:

حافظ اگر قدم زنی در ره خاندان به صدق                 بدرقه رهت شود همت شحنه نجف

(حافظ 1371: ص 252)

سخاوت:

وجود مبارک حضرت علی(ع) خود برترین عطیه ایزدی است.

ای برترین عطیۀ ایزد که امر تو                             بر رد منع حکم قضا دارد اقتدار

(قاآنی 1363: ص 229)

شاعران آفرینش هستی را نتیجۀ جود آن حضرت دانسته‌اند:

تویی آن‌که هستی ما خلق شده بر عطای تو مستدل  ز محیط جود تو منتشر قطرات جان، رشحات دل

(فؤاد کرمانی ص 88)

جودش وجود داد به عالم از آن سبب                  عالم به یمن جود وجودش مصور است

(شاه نعمت‌الله ولی 1370: ص 47)

و آن حضرت را دریای سخاوت نامیده‌اند:

ابن عم مصطفی بحر سخا بدر الدجی                   اصل و نسب بوالبشر خیرالبشر کهف الانام

(محتشم کاشانی 1370: ص 141)

گوهر دریای عرفان بحر علم و کان جود                رهنمای ره روان و پیشوای اتقیا

(شاه نعمت‌الله ولی 1370: ص 588)

زهی چشم و زهی علم و زهی کار                      زهی خورشید شرع و بحر زخّار

(عطار 1368)

بخشش در حین نماز و کلمات مبارکۀ هل آتی را که سورۀ انسان با آن آغاز می‌شود به عنوان نمادهای بخشندگی آن حضرت ذکر کرده‌اند. در این سوره آمده است که:

«یوفون بالنذر و یخافون یوما کان شره مستطیراً. و یطعمون الطعام علی حبه مسکیناً و یتیماً و اسیراً. انما نطعمکم لوجه الله لانرید منکم جزاء و لاشکوراً» (قرآن کریم: انسان/7-9)

آنان که به نذر خود وفا می‌کنند و از روزی که از شرّش دامنگیر است بیم دارند. و خوراک را با وجود دوست‌داشتنش به بینوا و یتیم و اسیر اطعام می‌کنند. [و در دل گویند] ما فقط برای خشنودی خداوند شما را اطعام می‌کنیم، از شما نه پاداشی می‌خواهیم و نه سپاسی.

خرمشاهی در حاشیه ترجمۀ قرآن کریم نوشته است که این آیات به تصریح مفسران شیعه و اهل سنت، دربارۀ حضرت علی، فاطمه، حسن و حسین علیهم السلام و فضه خادمۀ آنان نازل شده است، و سپس سخن زمخشری را بینه از کشّاف نقل کرده است (خرمشاهی 1374: ص 579).

برو ای گدای مسکین در خانه علی زن                      که نگین پادشاهی دهد از کرم گدا را

(شهریار 1370: ص 98)

شیر خدا و صفدر میدان و بحر جود                        جان‌بخش در نماز و جهان سوز در دعا

(سعدی 1365: ص 702)

آن‌که در حین صلوه از مال خود دادی زکوه                    جز علی کس را نمی‌دانم به نص انما

(ابن یمین فریومدی 1363: ص 10)

لافتی الا علیش از مصطفاست                                    وز خداوند جهانش هل آتی

از دو دستش لافتی آمد پدید                                     وز سه قرصش هل آتی آمد پدید

(عطار 1373: ص 35)

کاشف سرّ خلافت رازدار لوکشف                                قاضی دین نبی مسندنشین هل‌اتی

(خواجو 1369: ص 134)

عدالت:

به رغم آنکه عدالت علی(ع) از برجسته‌ترین ویژگی‌های آن حضرت است و نقش‌های اجتماعی فوق‌العاده‌ای دارد، در شعر فارسی مورد توجه چندانی واقع نشده است. دلیل اصلی این امر در حقیقت آن است که خلفای اموی و عباسی و حاکمان و پادشاهان ستمگر ایران با عملکرد خود جایی برای فهم معنا و ارزش عدالت باقی نگذاشته بودند و ملت ایران و شاعران آن زیستن در محیط خالی از عدل را طبیعی می‌دانستند و تجربه‌ای از عدالت نداشتند، تا از آن سخنی بگویند. با این حال، مولانا در توصیف عدالت آن حضرت می‌گوید:

تو ترازوی احد خو بوده‌ای                                بل زبانه هر ترازو بوده‌ای

(مولوی 1365: ج 1، ص 244))

و محتشم سروده است که:

بس که دست انتقام از قوت عدلت قوی است         لاله رنگ از خون شاهین است چنگال حمام

(محتشم کاشانی 1370: ص 142)

رحمت الهی:

با توجه به اندیشۀ انسان کامل و نقش وی در هستی، شاعران پارسی‌گو پیوسته حضرت علی(ع) را رحمت الهی بر خلایق دانسته‌اند، چنان‌که:

به تو گشت خلقت کن فکان که ظهور نور مشیتی      چو تو در مداین علم حق ز شرف مدینه رحمتی

سیلان رحمت حق بود همه از جمال تو یا علی

(فؤاد کرمانی)

آن رحمت خدای که از لطف عام اوست                   شیطان هنوز با همه عصیان امیدوار

(قاآنی 1363: ص 299)

بر خلیل از مهر آن خورشید رحمت                          آتش نمرود باغ یاسمین شد

(فروغی بسطامی: ص 70)

بدرقه رهت شود همّت شحنۀ نجف                         حافظ اگر قدم زنی در ره خاندان به صدق

(حافظ، 1371)

زیباترین توصیف از حضرت علی(ع) به عنوان رحمت الهی را می‌توان در شعر شهریار شاهد بود، آن‌جا که می‌گوید:

علی‌ای همای رحمت تو چه آیتی خدا را                    که به ماسوا فکندی همه سایه هما را

دل اگر خداشناسی همه در رخ علی بین                      به علی شناختم من به خدا قسم خدا را

به خدا که در دو عالم اثر از فنا نماند                         چو علی گرفته باشد سرچشمه بقا را

مگر ای سحاب رحمت تو بباری آر نه دوزخ                 به شرار قهر سوزد همه جان ماسوا را

(شهریار 1370: ص )

و شاعران از آن حضرت به عنوان لطف الهی یاد کرده‌اند:

سایۀ لطف خدا و عالمی در سایه‌اش                       نور رویش کرده روشن ماه انور آفتاب

(شاه نعمت‌الله ولی 1370: ص 3)

یکی از مهم‌ترین جلوه‌های رحمت و لطف امام(ع) را با بهره‌گیری از صفت ساقی کوثر برای آن حضرت رقم زده‌اند:

ساقی کوثر امام رهنما                                        ابن عم مصطفی شیر خدا

(عطار 1371: ص 26)

او ساقی حوض کوثر و ما                                    نوشیم زلال او دمادم

(شاه نعمت‌الله ولی 1370: ص 24)

ساقی کوثر که تا ساقی نگردد در بهشت                   انبیا را ز آب کوثر تر نخواهد گشت کام

(محتشم کاشانی 1370: ص 141)

به رتبت ساقی کوثر به مردی فاتح خیبر                    به نسبت صهر پیغمبر ولی والی والا

(هاتف اصفهانی 1375: ص 58)

و با توجه به همین جنبه از وجود مبارک آن حضرت، پیوسته از ایشان تقاضای دستگیری و شفاعت می‌کنند.

امروز دست‌گیر که از پا فتاده‌ام                             آخر نه دست من تو گرفتی در ابتدا

(حلاج 1370: ص 5)

فردا که هر کسی به شفیعی زنند دست                     ماییم و دست و دامن معصوم مرتضی

(سعدی 1365: ص 702)

باری علی چو شافع دیوان محشر است               ارجو شفیع من شود اندر صف حساب

(قاآنی 1363: ص 98)

بنگر فؤاد شکسته را به درت نشسته به التجا        به سخا و بذل تواش طمع، به عطا و فضل تواش رجا

اگرش برانی از آستان کند آشیان به کدام جا        زیناه ظل وسیع تو هم اگر رود برود به کجا

که محیط کون و مکان بود فلک ضلال تو یا علی

(فؤاد کرمانی ص 90)

عبادت:

امام علی(ع) در عبادت و راز و نیاز با خداوند نیز همچون سایر ویژگی‌های خود، منحصربه فرد و یگانه بودند. برای شکوه از دردهای خویش و راز و نیاز و مناجات، با حضرت حق، شب را بر می‌گزیدند. و در نخلستان‌های اطراف شهر، فریادهای در سینه‌مانده و با کس نگفته‌شان را در دل چاه‌ها سر می‌دادند و ناله‌های جان‌گداز خویش را با چاه در میان می‌گذاشتند. شهریار در این باره چه زیبا سروده است:

علی آن شیر خدا شاه عرب شب                 الفتی داشته با این دل شب دل شب

شب ز اسرار علی آگاه است                       دل شب محرم سرّ الله است

شب شنفته است مناجات علی                     جوشش چشمۀ فیض ازلی

شاه را دیده به نوشینی خواب                       روی بر سینۀ دیوار خراب

فجر تا سینه آفاق شکافت                           چشم بیدار علی، خفته نیافت

روزه‌داری که به مهر اسحار                        بشکند نان جوین افطار

شاهبازی که به بال و پر راز                        می‌کند در ابدیت پرواز

ماه محراب عبودیت حق                           سر به محراب عبادت منشق

(شهریار 1370: ص 325)

و خواجو با اتکا به حدیث لم اعبد رباً لم اره نهایت برداشت خود از عبادت حضرت را به گونه زیر بیان کرده است:

مالک ملک سلونی باب شهرستان علم            سالک اطوار لم اعبد شه تخت رضا

(خواجو 1369: ص 134)

و مولانا سجدۀ ماه در برابر چهره زیبای علی(ع) در سجدگاه را مصداق کامل و نهایی زیبایی عبادت آن حضرت دانسته است:

او خدو انداخت بر رویی که ماه                  سجده آرد پیش او در سجده‌گاه

(مولوی 1365: ج 1، ص 229)

اوصاف امام علی(ع) بی‌کران است، چرا که شخصیت آن حضرت از نظر عمق و تنوع صفات پایان‌ناپذیر است. و به‌راستی شاعران پارسی‌گو وی را شخصیت بی‌نظیر تاریخ بشر دانسته‌اند:

هله‌ای مجلّی عارفان تو چه مطلعی تو چه منظری           هله‌ای مولّه عاشقان تو چه شاهدی تو چه دلبری

که ندیده‌ام به دو دیده‌ام چو تو گوهری چو تو جوهری        چه در انبیا چه در اولیا نه تو را عدیلی و همسری

به کدام کس مثلت زنم که بود مثال تو یا علی

(فؤاد کرمانی ص 86)

دیگر اوصافی که برای آن حضرت ذکر کرده‌اند به قرار زیر است:

نور خدا (شاه نعمت‌الله ولی 1370: ص 4)، نور هدی (ص 588)، نور چشم محققان جهان و دیده بی‌غطا (ص 33)، نور چشم عالم (ص 588)، شمع ایوان ولایت و نور چشم اولیا (خواجو 1369: ص 134)، سرور خلد برین (شاه نعمت‌الله ولی 1370: ص 32)، شاه مردان (خواجو 1369: ص 133)، قسیم دوزخ و جنت (هاتف 1375: ص 59)، معصوم (شاه نعمت‌الله ولی 1370: ص 588)، سرور اولیا (ص 33)، جان عالم (ص 3)، مقصد و مقصود عالم (ص 588)، درخت حقیقت (فؤاد کرمانی: ص 87)، حرّ و آزاده (مولوی 1365)، مجلّی عارفان و مولّه عاشقان (فؤاد کرمانی: ص 86)، فخر آل مصطفی (سلمان ساوجی 1367: ص 326)، متواضع (ابن یمین 1363: ص 10)، شرف و فخر بنی‌آدم (بهار 1368: ص 58)، امیرالمؤمنین و امام المتقین (خواجو 1369: ص 133)، خیرالوری (ص 118)، عصارۀ رسولان (عطار 1373: ص 36)، شهسوار میدان عشق (حلاج 1370: ص 2)، وصی مصطفی (خواجو 1369: ص 134)، تمثال روح، صورت جان، معنی خرد / هم‌سال عشق، شیر خدا، میر کامیاب (قاآنی 1363: ص 97)، حجت قاطع، امام حق، امیرالمؤمنین / بحر دانش، کان مردی، لطف رب‌العالمین (سلمان ساوجی 1367: ص 326)، تجلی ایزدی (فؤاد کرمانی: ص 88)، روح اعظم، جان عالم، عقل کل (شاه نعمت الله 1369: ص 588)، خورشید شرع (و) بوّاب جنت (عطار 1368: ص 27).

خواجه حق پیشوای راستین              کان علم و بحر حلم و قطب دین

ساقی کوثر امام رهنما                       ابن عم مصطفی شیر خدا

(عطار 1371: ص 26)

گونه شناسی اوصاف حضرت علی(ع) و نتیجه‌گیری:

اینک بر اساس اوصاف حضرت علی(ع) و اطلاعاتی که از این زمینه در شعر فارسی به دست آوردیم، می‌توانیم گونه شناسی اوصاف حضرت علی(ع) را با جدول زیر نشان دهیم. این گونه شناسی در حقیقت خصوصیات و جایگاه انسان کامل را در اندیشه شاعران مشخص می‌سازد.

براساس این جدول، می‌توان بازتاب چهرۀ معنوی حضرت علی(ع) را در شعر فارسی به ‌اختصار در نکات زیر جمع‌بندی نمود:




امام علی(ع) اسطورۀ دانایی، دلاوری، بی‌نظیری، بردباری، عدالت، بخشندگی و لطف، زیستن در جوار قرب حق، بهره‌مندی از مرگ و شهادت بی‌نظیر است. و جهان هستی هرگز قادر نیست شخصیتی را به جامعۀ انسانی اهدا کند که ویژگی‌های آن حضرت را به تمامی داشته باشد. هم از این‌رو، وظیفۀ ما در برابر آن عظمت وصف‌ناپذیر، چنان ‌که توماس کارلایل نویسنده و فیلسوف انگلیسی بیان می‌کند، این است که او را دوست بداریم و به او عشق بورزیم. چه او جوانمردی بس عالی‌قدر و بزرگ‌منش بود، از سرچشمۀ وجدانش خیر و نیکی می‌جوشید و از دلش شعله‌های شور و حماسه زبانه می‌زد. او شجاع‌تر از شیر ژیان بود؛ ولی شجاعتش آمیخته با روح لطف و صفا و رحمت، و سرشار از عواطف رقیق انسانی و رأفت و نرم‌دلی بود. و به قول گابریل دانگیری، نویسنده و محقق مشهور فرانسوی: «سخن گفتن دربارۀ امام علی(ع) از نظر قرب معنوی، کم‌تر از ایستادن، در محراب عبادت نیست.» (عقیقی بخشایشی: ‌ص 86 و 89).

منابع:

1. فؤاد کرمانی. ــ. شمع جمع. چ 6. تهران: طبع کتاب.

2. قاآنی شیرازی. 1363. دیوان. تصحیح ناصر هیری. تهران: گلشایی.

3. انوری، حسن و حسن احمدی گیوی. 1376. دستور زبان فارسی 2. چ 2. تهران: فاطمی.

4. فشارکی، محمد. 1370. «نگاهی به بیان»، مجله تحقیقات اسلامی. س 6. ش‌ش 1 و 2.

5. کاشانی، محتشم. 1370. دیوان. به کوشش علی گرگانی. چ 3. تهران: سنایی.

6. شهریار، سید محمدحسین. 1370. دیوان. چ 10. تهران: نگاه و زرین.

7. ولی، شاه نعمت‌الله. 1370. دیوان شاه نعمت‌الله ولی. تصحیح درویش. چ 6. تهران: علمی.

8. براهنی، رضا. 1362. قصه‌نویسی. چ 3. تهران: نو.

9. حافظ، شمس‌الدین محمد. 1371. دیوان. تصحیح علامه قزوینی و قاسم غنی. چ 4. تهران: اساطیر.

10. فردوسی، ابوالقاسم. 1374. شاهنامه (بر اساس چاپ مسکو). به کوشش سعید حمیدیان. 4 ج. چ 2. تهران: داد.

11. فروغی بسطامی. ــ. دیوان. تصحیح مهدی افشار. تهران: هما.

12. مولوی، جلال‌الدین. 1365. مثنوی معنوی. به اهتمام رینولد ای. نیکلسون. 3 ج. چ 4. تهران: مولی.

13. خاقانی، افضل‌الدین بدیل. 1368. دیوان. تصحیح ضیاءالدین سجادی. چ 3. تهران: زوار.

14. حلاج، منصور. 1370. دیوان. تصحیح داود شیرازی. چ 6. تهران: سنایی.

15. حمیدیان، سعید. 1372. درآمدی بر اندیشه و هنر فردوسی. تهران: مرکز.

16. سعدی، مصلح‌الدین. 1365. کلیات سعدی. به اهتمام محمدعلی فروغی. چ 5. تهران: امیرکبیر.

17. ساوجی، سلمان. 1367. دیوان. به اهتمام منصور مشفق. چ 2. تهران: صفی علیشاه.

18. عطار نیشابوری، فریدالدین. 1368. الهی‌نامه. تصحیح هلموت ریتر. چ 2. تهران: توس.

19. ــــــــ. 1371. منطق‌الطیر. تصحیح سید صادق گوهرین. چ 8. تهران: علمی و فرهنگی.

20. قرآن کریم. 1374. ترجمه بهاءالدین خرمشاهی. تهران: نیلوفر و جامی.

21. فریومدی، ابن یمین. 1363. دیوان اشعار. تصحیح حسینعلی باستانی راد. چ 2. تهران: سنایی.

22. شمیسا، سیروس. 1370. تهران: فردوس.

23. فرشیدورد، خسرو. 1373. درباره ادبیات و نقد ادبی. 2 ج. تهران: امیرکبیر.

24. ــــــــ. 1373. مصیبت‌نامه. تصحیح نورانی وصال. چ 4. تهران: زوار.

25. عقیقی بخشایشی. ـــ. حماسه جاودانه. چ 5. قم: نوید اسلام.

26. خواجوی کرمانی، محمود. 1369. دیوان اشعار. تصحیح احمد سهیلی خوانساری. چ 2. تهران: پاژنگ.

27. دبیرسیاقی، محمد. 1370. پیشاهنگان شعر پارسی. چ 3. تهران: امیرکبیر.

28. بهار، ملک‌الشعرا. 1368. دیوان. به کوشش مهرداد بهار. 2 ج. چ 5. تهران: توس.

29. اصفهانی، هاتف. 1375. دیوان. تصحیح وحید دستگردی. چ 2. تهران: نگاه.

30. رافعی، مصطفی‌صادق و عبدالحسین ابن‌الدین. 1361. اعجاز قرآن و بلاغت محمد. چ 2. تهران: بنیاد قرآن.

31. ساروخانی، باقر. 1377. روش تحقیق در علوم اجتماعی. 2 ج. تهران: موءسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.

32. سنایی، مجدودبن آدم. 1362. دیوان. تصحیح مدرس رضوی. چ 3. تهران: سنایی.

 منبع: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

Print
583 Rate this article:
No rating

Leave a comment

Name:
Email:
Comment:
Add comment

ادبیات

معارف

دیگر علوم انسانی

ارتباط با ما


چارت سازمانی
نشانی:تهران, خیابان بهارستان , خیابان صفی علی شاه , کوچه درویش , پلاک 6 تلفن: 02177687441
تلفن و تلگرام مسوول ثبت نام کارگاه ها: 09399990190

Bayat.Dr@gmail.com :مدیر سایت

همکاری با ما


هر بزرگواری که تخصصی مرتبط با علوم انسانی شیعی داشته باشد (دانشجوی ارشد به بالا)، پس از مصاحبه‌ای کوتاه می‌تواند نوشته‌هایش را در این سایت منتشر کند و به شرط پرکاری صفحه‌ای شخصی در سایت داشته باشد.

هدف و روش ما


ما هر گونه تعصب و پیش داوری را مانع کار علمی می‌دانیم. نام‌ها و عناوین و نیز اقوال مشهور راه را بر نقد و مطالعۀ علمی ما نمی‌بندد.

ما بهترین راه دفاع از عقیده را کار دقیق و درست علمی می‌دانیم.

دربارۀ ما


گروهی دانشجویی هستیم که دربارۀ ادبیات و فرهنگ شیعی تحقیق می‌کنیم. دامنۀ تحقیق ما تمام علومی است که به نحوی می‌تواند به ادبیات و فرهنگ شیعی کمک کند؛ علومی مثل قرآن و حدیث، تاریخ، کلام، عرفان، فلسفه، هنر و ...

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به به سایت سلیس می باشد.

طراحی شده توسط DnnTeam.com