یا مرتضی علی پسری داشتی چه شد؟

یا مرتضی علی پسری داشتی چه شد؟

دربارۀ شاعر هندی: مضمون عظیم آبادی

محرم امسال یکی از نوحه‌های حاج محمود کریمی بسیار مورد استقبال قرار گرفت:

پیغام کربلا به نجف برد جبرییل               یا مرتضی علی پسری داشتی چه شد؟

حاج محمود کریمی در گفت‌وگویی که در شبکۀ سوم سیما انجام داد، اعلام کرد که شاعر این اثر ماندگار ناشناخته است. نامدار صداقت، پژوهشگر اشعار آیینی در گفت‌وگو با سایت عقیق، اطلاعات جالبی را در اختیار ما قرار داد:

«زیبایی و تأثیر این شعر باعث شد تا پیرامون شاعر این شعر و متن کامل آن پرسش‌هایی مطرح شود. موضوع زمانی جالب‌تر شد که شاعر برجستۀ آیینی کشور جناب آقای ولی‌الله کلامی نیز عنوان نمودند که صرفاً از این شعر استقبال نموده‌اند و شاعر اصلی آن گمنام است.

شعر از همان ابتدا به نظرم آشنا آمد از این رو به جستجو در آرشیو شخصی و یادداشتهایم پرداختم و فرجام کار گزارشی است که تقدیم حضور شیفتگان اهل بیت (ع) و ادب دوستان می‌نمایم.

معرفی متن و منبع شعر:

این شعر را می‌توانید در کتابی خطی که به شمارۀ شناسایی 594331 در کتابخانۀ ملی نگهداری می‌شود، مطالعه فرمایید. در این نسخۀ خطی اشعاری از 5 شاعر اهل بیت (ع) به شرح ذیل اشعاری نقل شده است:

1. دیوان آقا محمد شیخا (مقبل اصفهانی)

2. ترکیب‌بند محتشم کاشانی

3. هفت‌بند ملا حسن کاشی

4. شعری از سلیمی تونی

5. یک غزل از شاعری ناشناخته با تخلص «مضمون»

متن شعر:

ای اشک پیش از این هنری داشتی چه شد؟               ای مردمک تو چشم تری داشتی چه شد؟

ای نالۀ رسا اثری داشتی چه شد؟                           ای آه غم‌فزا خبری داشتی چه شد؟

زنهار کن به روضۀ شیر خدا گذر                           برگو که پارۀ جگری داشتی چه شد؟

یعقوب‌وار دیدۀ مردم سفید شد                            یا مرتضی علی پسری داشتی په شد؟

مضمون غلام توست شها چشم را مپوش                 بر رویش از کرم نظری داشتی چه شد؟

شاعر این شعر کیست؟

عموم تذکره‌نویسانی که به تخلص «مضمون» اشاره کرده‌اند، متفق القول هستند که نام او «میر محمد هاشم عظیم‌آبادی» است. صاحب «الذریعه» دربارۀ او نوشته است:

«دیوان مضمون عظیم‌آبادی او شعره و اسمه المیرهاشم».

در عین حال مشخص شد که این شاعر دو تخلص «مضمون» و «مشربی» دارد. در تذکرۀ «صحف ابراهیم» از او به عنوان «مشربی عظیم‌آبادی» یاد شده؛ اما در همین منبع می‌خوانیم «گاهی مضمون» تخلص می‌کرد. تذکره‌نویسان، میرهاشم را از ساکنان «عظیم‌آباد هند» برشمرده‌اند. در تذکرۀ «نگارستان سخن» آمده است: «مضمون میرهاشم ساکن عظیم‌آباد است و میر معز موسوی خان او را اوستاد و سراپا مضمون بوده و همه تن موزون.»

تذکرۀ «روز روشن»، او را از شاگردان «میر معز موسوی» و نزدیکان «میر عبدالجلیل علامه بلگرامی» برشمرده است و با توجه به سال وفات مرحوم «علامه بلگرامی» می‌توان گفت که میر هاشم عظیم‌آبادی یا همان مضمون متعلق به قرن 12 هجری است.

حدود 350 سال قبل شاعری دل‌سوخته برای امیر‌المؤمنین (ع) از مرثیۀ فرزند دلبند آن جناب سخن می‌گوید و با سوز و آه و اشک، حیدر کرار (ع) را به مجلس عزای سیدالشهدا (ع) در شعر خود دعوت می‌کند. این شعر میان شیعیان هند و کشمیر دهان به دهان نقل می‌شود تا ادب‌شناسی خوش ذوق در کشمیر آن را در میان اشعار مرثیه و منقبت‌سرایان برجسته‌ای نظیر محتشم و مقبل و ملا حسن کاشی و سلیمی کتابت کند. دست قضا کتاب از دیار کشمیر به ایران میورد و کتابخانۀ ملی مقصد نهایی این کتاب است. در این بین مصرعی از این شعر سینه به سینه نقل می‌شود تا سرانجام در شعر شاعری مخلص تضمین شود و از حنجرۀ ذاکری با اخلاص بر قلب‌ها مینشیند و از چشم‌ها جاری گردد.

من هنوز در این اندیشه‌ام که رزق امسال سفرۀ محرم را سیصد و پنجاه سال قبل تدارک دیده بودند.»

منبع: سایت عقیق

Print
700 Rate this article:
No rating

Leave a comment

Name:
Email:
Comment:
Add comment

ادبیات

معارف

دیگر علوم انسانی

ارتباط با ما


چارت سازمانی
نشانی:تهران, خیابان بهارستان , خیابان صفی علی شاه , کوچه درویش , پلاک 6 تلفن: 02177687441
تلفن و تلگرام مسوول ثبت نام کارگاه ها: 09399990190

Bayat.Dr@gmail.com :مدیر سایت

همکاری با ما


هر بزرگواری که تخصصی مرتبط با علوم انسانی شیعی داشته باشد (دانشجوی ارشد به بالا)، پس از مصاحبه‌ای کوتاه می‌تواند نوشته‌هایش را در این سایت منتشر کند و به شرط پرکاری صفحه‌ای شخصی در سایت داشته باشد.

هدف و روش ما


ما هر گونه تعصب و پیش داوری را مانع کار علمی می‌دانیم. نام‌ها و عناوین و نیز اقوال مشهور راه را بر نقد و مطالعۀ علمی ما نمی‌بندد.

ما بهترین راه دفاع از عقیده را کار دقیق و درست علمی می‌دانیم.

دربارۀ ما


گروهی دانشجویی هستیم که دربارۀ ادبیات و فرهنگ شیعی تحقیق می‌کنیم. دامنۀ تحقیق ما تمام علومی است که به نحوی می‌تواند به ادبیات و فرهنگ شیعی کمک کند؛ علومی مثل قرآن و حدیث، تاریخ، کلام، عرفان، فلسفه، هنر و ...

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به به سایت سلیس می باشد.

طراحی شده توسط DnnTeam.com