گزارشی علمی از نشست نقد کتاب سه

گزارشی علمی از نشست نقد کتاب سه

مجید لشکری

 

 

اشاره: آنچه می‌خوانید یادداشت‌های آقای لشکری در جلسۀ نقد کتابش است. او این یادداشت را در کانال تلگرامی خود منتشر کرده است. این یادداشت از دو جهت حائز اهمیت است: یکی نقدپذیری شاعر و دیگر تفاوت معنادار گزارش شاعر و آنچه که خبرنگار فرهنگی فارس نوشته است.

به امید روزی که خبرنگاران فرهنگ و ادب و هنر تخصصی‌تر گزینش شوند و بنویسند.

 

بحمداللّه و المنّه، جلسه‌ی نقد مجموعه‌ی «سه»؛ اثر این حقیر، با نقد، تحلیل و بررسی برادران عزیزم، آقایان دکتر رضا بیات، حاج احمد بابایی، دکتر محمّدخلیل طالبان‌پور و هادی جانفدای مهربان و اجرا و کارشناسی برادر عزیزم جناب آقای حسین قرایی برگزار شد. پیش از پرداختن به کلیّاتی از محتوای این جلسه، لازم می‌دانم از حضور همه‌ی مهربانانی که در این جلسه به عنوان استاد منتقد، شاعران مهمان و دوستان و بزرگواران شاعر و شعردوست تشریف‌فرما شدند قدردانی کنم؛ نام همه‌ی بزرگواران در خاطرم نیست؛ امّا آن مقدار که در خاطرم هست را نام می‌برم: برادران ماهم روح‌الله حبیبی‌پور، امیر مرزبان، مهدی مدق، مهدی رضایی، علی ذوالقدر، حسین صیامی، علیرضا و محمّد اسدی، جناب آقای حیدری و خواهر محترم سرکار خانم هاشمی و...

 

وقایع اتّفاقیّه‌ی جلسه، منهای محاسنی که به دیده‌ی لطف منتقدین رسیده است و آوردن آن‌ها را بر خود حرام می‌دانم، به صورت مجمل بدین شرح است:

نظرات دکتر بیات: شاعر باید در فضایی که ستارگان فراوان؛ امّا کم فروغی در آسمان شعر اهل بیت علیهم‌السّلام سرایش و ستایش می‌کنند، با مطالعه و تمرین زیاد، بلاغت ذاتی به دست آورد و از این خاستگاه به کشف محتوا و مضمون ذاتی برسد و در لحظات بی‌خویشی به طور طبیعی در شعرش اتّفاق شاعرانه بیفتد. به دلیل همین کم‌مطالعگی است که جرقّه‌های قشنگ امّا کوتاه‌مدّتی در شعر برخی شاعران به وجود می‌آید و شاعر در برهه‌ای با بیتی کشف می‌شود و به سرعت خنثی و خاموش میشود. شاعر می‌بایست در حوزه‌ی شعر اهل بیت علیهم‌السّلام، از منابع صحیح، اطّلاعات خویش را گردآوری کند. برخی شاعران مقدّمات‌شان را به گونه‌ای و از جایی تأمین کرده‌اند که نهایت کارشان ضرردهی است. در کلام خداوند نیز آمده است که «و أعدّوا لهم مااستطعتم من قوّه»، معنای دیگری از این کلام برمی‌آید که می‌توان در فضای شعر اهل بیت نیز از آن استفاده کرد و آن جمع‌آوری توان و قوّت کافی شاعرانه برای سرایش شعر است و شعر گفتن برای شاعر باید مانند کمیت‌ها به عنوان رسالت دانسته شود.

نظرات حاج احمد بابایی: در مجموعه‌ی «سه»، غزل‌هایی که مردّف نیستند، به نسبت ضعیف‌اند. باید یک ویژگی انحصاری برای شاخص شدن وجود داشته باشد. گاهی باید بی‌موالاتی‌هایی نیز در شعر وجود داشته باشد. می‌توانیم شاعران را با توجّه به شعرشان در چهار دسته قرار دهیم: 1- شاعرانی که شعرشان باعث آزار خواننده‌ی حرفه‌ای و لذّت مخاطب عام میشود. 2- شاعری که شعرش باعث آزار خواننده‌ی عام و لذّت خواننده‌ی حرفهای میشود. 3- هم مخاطب حرفه‌ای و هم مخاطب عام از شعر لذّت می‌برند. 4- هیچکدام لذّت نمیبرند. شعر باید از ایراد معرفتی خالی باشد. شاعری که شعر مردّف می‌گوید اهل ریسک نیست و محتاط است و این کار سرعت‌کاه است. از طرف دیگر ما با شاعری در مجموعه‌ی «سه» برمی‌خوریم که دچار پرگویی است که اگر آن احتیاط با این پرگویی در هم آمیخته شود، اتّفاق خوبی نخواهد افتاد. در این مجموعه، مطلع‌های خوب کم است و از مجموع چهل غزل تنها حدود ده غزل حسن مطلع دارند، که احتمالا شاعر از میانه‌ی شعر شروع به سرودن کرده و مطلع را بعدًا پرورانده است. شاعر در این مجموعه مفهوم‌گراست و انحراف از معیارش کم است. لوندی در شعر شاعر وجود ندارد و به عبارتی عصاخورده است. شاعر در برخی از اشعار از قافیه و ردیف‌های دشوار استفاده کرده است که این کار دست او را برای بیت و شعر خوب گفتن بسته است. شاعر می‌بایست بر خویش رحم می‌کرد و لااقل یکی از این دو را انتخاب می‌کرد. بعضی از ردیف‌ها در این مجموعه، کارکرد درستی ندارد و به راحتی می‌تواند جای خود را به عبارات دیگر بدهند. پیشنهادهایی برای شاعر مجموعه‌ی «سه» دارم: 1- حتمًا به فضای شعر معاصر و تفاوت‌های آن با شعر قدیم مراجعه کند. 2- در شعر معاصر نگاه‌ها عمومًا جزءنگرانه است و از مضمون‌های مندرس استفاده نمیشود. 3- عینیت‌بخشی و تصویرگرایی در شعر کم است. 4- فردیّت و تشخّص شاعرانه در شعر کم دیده شده است. 5- وحدت طولی باید بهتر رعایت میشد. 6- در شعر، زوایای جدیدتری باید پیدا شود.

نظرات دکتر طالبان‌پور: در این مجموعه آفت عربی‌بازی دیده می‌شود، در حالی که نیازی به آن نیست و ان تأثیرپذیری از زبان عربی، به صورت ناخودآگاه، در جایی در شعر شاعر نیز تأثیر گذاشته است، مانند بیتهایی که فعل در ابتدا آمده است و مابقی اجزای جمله در ادامه آورده شده‌اند، مانند: «می‌شود زائرش به رسم ادب» که به راحتی می‌توانست این‌گونه شود: «زائرش می‌شود به رسم ادب». در جایی نیز حشو صورت گرفته است، مانند: مصراع «مجهولُ قدرهاست که مخفیّ قبرهاست»؛ که در دو جمله‌ی عربی مصراع، فعل «است» نهفته است و نیازی به آوردن مجدد آن نبوده.  در جاهایی از مجموعه، شتاب در سرایش و رگه‌هایی از شعر کنگره‌ای دیده می‌شود. بسامد برخی واژه‌ها در مجموعه، مانند: «نور»، لطف» و «خود» در این مجموعه به نسبت زیاد است. در شعر جوششی شاعر، ایرادهای کمتری از حیث به کار بردن ضمایر، حروف و... وجود دارد. در استفاده کردن از حروف در این مجموعه تا حدودی سهل‌انگاری صورت گرفته است.

نظرات جناب آقای هادی جانفدا: در مورد نوگرایی باید دقّت شود که شاعر باید به دنبال نگاه نو باشد، نه به کار بردن واژه‌ای نو. عدّه‌ای از شعرا برای اینکه محکوم به کهنه‌گرایی نشوند، به جای به کار بردن نگاه نو از واژه‌های نو استفاده میکنند. شاعر این مجموعه با زبان و شعر گذشته مأنوس است و همین عامل دلیلی برای ایجاد یک زبان محکم برای شاعر بوده است. فاصله‌ی بین نوگرایی و ابتذال بسیار کوتاه است. در بسیاری از فضاهای شعر اهل بیت علیهم‌السّلام، پژوهشی صورت نگرفته است و پیشنهاد من به شاعر به دلیل آشنایی‌اش با فضای آکادمیک، فعّالیّت مجزّا در این زمینه است.


 

Print
3363 Rate this article:
3/0

Leave a comment

Name:
Email:
Comment:
Add comment

ادبیات

معارف

دیگر علوم انسانی

ارتباط با ما


چارت سازمانی
نشانی:تهران, خیابان بهارستان , خیابان صفی علی شاه , کوچه درویش , پلاک 6 تلفن: 02177687441
تلفن و تلگرام مسوول ثبت نام کارگاه ها: 09399990190

Bayat.Dr@gmail.com :مدیر سایت

همکاری با ما


هر بزرگواری که تخصصی مرتبط با علوم انسانی شیعی داشته باشد (دانشجوی ارشد به بالا)، پس از مصاحبه‌ای کوتاه می‌تواند نوشته‌هایش را در این سایت منتشر کند و به شرط پرکاری صفحه‌ای شخصی در سایت داشته باشد.

هدف و روش ما


ما هر گونه تعصب و پیش داوری را مانع کار علمی می‌دانیم. نام‌ها و عناوین و نیز اقوال مشهور راه را بر نقد و مطالعۀ علمی ما نمی‌بندد.

ما بهترین راه دفاع از عقیده را کار دقیق و درست علمی می‌دانیم.

دربارۀ ما


گروهی دانشجویی هستیم که دربارۀ ادبیات و فرهنگ شیعی تحقیق می‌کنیم. دامنۀ تحقیق ما تمام علومی است که به نحوی می‌تواند به ادبیات و فرهنگ شیعی کمک کند؛ علومی مثل قرآن و حدیث، تاریخ، کلام، عرفان، فلسفه، هنر و ...

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به به سایت سلیس می باشد.

طراحی شده توسط DnnTeam.com